Winorośl jest podatna na szereg chorób grzybowych, które w wilgotnych i ciepłych warunkach polskiego lata mogą szybko zniszczyć całoroczny plon. Skuteczna ochrona wymaga regularnego monitorowania roślin, przestrzegania terminów opryskiwania i doboru fungicydów odpowiednich do konkretnej choroby. Odmiany odporne na choroby są alternatywą dla ogrodników, którzy nie chcą prowadzić intensywnego programu ochrony.
Mączniak rzekomy (Plasmopara viticola)
Mączniak rzekomy (Plasmopara viticola) jest najgroźniejszą chorobą winorośli w Polsce. Pierwotna infekcja następuje wiosną przy temperaturze powyżej 11°C i wilgotności utrzymującej się ponad 2 godziny. Objawy:
- Na liściach: oliwkowożółte plamy od strony górnej blaszki liściowej; biały, puszysty nalot od strony dolnej.
- Na gronach: winogrona brunatnieją, marszczą się i opadają; przy silnej infekcji gron nie uda się zebrać.
- Na pędach: brunatne, mokre plamy pokryte białym nalotem.
Ochrona chemiczna: fungicydy kontaktowe (na bazie miedzi — miedziany preparat stosowany profilaktycznie) i układowe (fosetyl glinowy, cymoksanil). Opryskiwanie rozpoczyna się przy pierwszych ozanakach ruszenia wegetacji, powtarzane co 7–10 dni przy wilgotnej pogodzie.
Mączniak prawdziwy (Erysiphe necator)
Mączniak prawdziwy to choroba rozwijająca się przy suchej i ciepłej pogodzie (powyżej 25°C), odmiennie niż mączniak rzekomy. Objawy:
- Szary lub biały mączysty nalot na obu stronach liści, pędach i gronach.
- Zainfekowane winogrona pękają i zamierają; charakterystyczny zapach zepsutego ogórka.
Ochrona: siarka moczalna (siarkowe preparaty ogrodnicze) lub fungicydy układowe (tebukonazol, myklobutanil). Siarka jest dopuszczona w uprawie ekologicznej i dobrze sprawdza się przy regularnym stosowaniu.
Szara pleśń (Botrytis cinerea)
Szara pleśń atakuje grona w okresie dojrzewania, szczególnie przy wilgotnej i chłodnej pogodzie pod koniec lata. Grona pokrywają się szarym, puszystym nalotem i gniją. Choroba roznosi się przez kontakt uszkodzonych jagód z sąsiednimi.
Profilaktyka niechemiczna:
- Odlistnianie strefy gron poprawiające przewietrzanie.
- Unikanie nadmiernego nawożenia azotem, które powoduje bujny wzrost i cienką skórkę jagód.
- Sadzenie winorośli na stanowiskach o dobrym przepływie powietrza.
Ochrona chemiczna: fungicydy z grup botrytycydów (iprodion, boskalid, pyrimetanil) stosowane przed kwitnieniem i bezpośrednio po. Stosowanie preparatów miedzianych nie jest skuteczne przeciwko szarej pleśni.
Odmiany odporne na choroby — hybrydy PIWI
Odmiany PIWI (Pilzwiderstandsfähige, czyli odporne na grzyby) zostały wyhodowane ze skrzyżowania europejskiego Vitis vinifera z odpornymi gatunkami amerykańskimi. Odmiany te wymagają znacznie mniejszej liczby zabiegów ochrony chemicznej, co czyni je atrakcyjnym wyborem dla ogrodników amatorów. W Polsce popularne odmiany PIWI to: Regent, Bianca, Muscaris, Johanniter, Prior, Cabernet Cortis.