Winorośl jest rośliną wieloletnią o głębokim systemie korzeniowym, który przy odpowiednich warunkach glebowych eksploatuje zasoby składników mineralnych z dużego obszaru. W ogrodach domowych i działkowych, gdzie przestrzeń korzeniowa jest ograniczona, regularne nawożenie jest niezbędne do utrzymania plonowania i zdrowia rośliny.
Potrzeby pokarmowe winorośli
Winorośl pobiera z gleby trzy główne makroskładniki: azot (N), fosfor (P) i potas (K), a także szereg mikroelementów (magnez, cynk, bor, żelazo). Stosunek N:P:K zmienia się w zależności od fazy wegetacji:
- Wiosna (ruszenie wegetacji — kwitnienie): większe zapotrzebowanie na azot wspierający wzrost latorośli i liści.
- Lato (po kwitnieniu — dojrzewanie): wzrasta zapotrzebowanie na potas (jakość owoców, gromadzenie cukrów) i fosfor; zbyt wysoki azot powoduje bujny wzrost kosztem owocowania.
- Jesień: nie nawozi się azotem po sierpniu — może opóźnić drewnienie pędów i zwiększyć podatność na mróz.
Nawozy organiczne
Obornik dobrze przefermentowany (kompost lub obornik leżakowany ponad rok) nanoszony wokół krzewu jesienią lub wczesną wiosną jest doskonałym nawozem organicznym dla winorośli. Poprawia strukturę gleby, zwiększa retencję wody i stopniowo uwalnia składniki pokarmowe. Świeży obornik nie powinien stykać się z korzeniami — może powodować oparzenia korzeni i prowadzić do nadmiernego wzrostu azotanów.
Kompost własny z materiału roślinnego (bez mięsa i tłuszczów) jest bezpieczną alternatywą. Stosowany corocznie w warstwie kilku centymetrów jako ściółka wokół pnia poprawia biologiczną aktywność gleby.
Nawozy mineralne dla winorośli
Przy niedoborach konkretnych składników lub na ubogich glebach konieczne może być uzupełnienie nawożenia mineralnego:
- Azot: mocznik (46% N) lub saletra amonowa stosowane wiosną przed pęcznieniem pąków. Dawkowanie: kilka gramów na m² strefy korzeniowej (dokładnie wg etykiety nawozu).
- Potas: siarczan potasu (K2SO4) jest preferowany przed chlorkiem potasu, ponieważ winorośl jest wrażliwa na nadmiar chloru. Stosowany po kwitnieniu.
- Magnez: przy typowych objawach niedoboru (żółknięcie blaszki liściowej między nerwami przy zachowaniu zielonego koloru nerwów) stosuje się siarczan magnezu (sól Epsom) jako dolistne opryskiwanie.
Nawadnianie i jego wpływ na pobieranie składników
Składniki pokarmowe są pobierane przez korzenie winorośli tylko w obecności wody. W suchym lecie nawadnianie (kroplowe lub przez zraszacz) jest niezbędne, szczególnie w pierwszych latach po posadzeniu, gdy system korzeniowy nie jest jeszcze rozbudowany. Po zagłębieniu korzeni na ponad 50 cm winorośl radzi sobie bez podlewania w typowe polskie lato, lecz podczas suszy kwitnienia i tuż przed zbiorami opady lub nawadnianie mają istotny wpływ na wielkość i jakość plonu.
Mulczowanie i rola próchnicy
Warstwa ściółki organicznej (słoma, rozdrobniona kora, trociny) grubości 5–10 cm wokół krzewu winorośli ogranicza parowanie wody, utrzymuje wyrównana temperaturę gleby i stopniowo wzbogaca ją w próchnicę. Ściółka powinna być odsunięta od pnia na kilka centymetrów, by nie tworzyć warunków dla gnicia podstawy krzewu.